คมส. เตรียมออกประกาศบังคับใช้มาตรฐาน ASTM D-4236 โดยมีกำหนดเริ่มบังคับวันที่ 1 ธันวาคม 2025 ครอบคลุมสีนำเข้าและการผลิตในประเทศ เพื่อควบคุมความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์สีที่จำหน่ายแก่ผู้บริโภคและศิลปิน
รายละเอียดการประกาศ
แหล่งข่าวจากคณะอนุกรรมการมาตรฐานสี (คมส.) ระบุว่า คำสั่งดังกล่าวจะกำหนดให้ผู้ผลิตและผู้นำเข้าสีต้องติดฉลากตามเกณฑ์ ASTM D-4236 ซึ่งเน้นการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับความเป็นพิษจากการใช้ในงานศิลปะและการสัมผัสสารเคมีบางชนิด รวมทั้งจัดทำเอกสารข้อมูลความปลอดภัย (Safety Data Sheet) ที่ชัดเจนสำหรับผลิตภัณฑ์ทุกรายการที่เข้าข่าย
ASTM D-4236 คือ
ASTM D-4236 เป็นมาตรฐานสากลจากสถาบันมาตรฐาน ASTM สหรัฐอเมริกา ซึ่งกำหนดแนวทางการประเมินและการติดฉลากสำหรับวัสดุศิลปะ (art materials) เพื่อแจ้งเตือนเกี่ยวกับความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารเคมีที่อาจก่อให้เกิดอันตรายในระยะยาว เช่น สารก่อมะเร็ง หรือสารที่มีผลต่อระบบสืบพันธุ์ โดยผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการประเมินตามมาตรฐานนี้จะต้องมีข้อความรับรองหรือคำเตือนบนฉลาก
การตอบสนองของภาคธุรกิจและผู้เชี่ยวชาญ
นายธีรพล จิตราพงศ์ ผู้แทนคมส. กล่าวในงานแถลงข่าวที่กระทรวงอุตสาหกรรม เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2025 ว่า การบังคับใช้ครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อยกระดับความปลอดภัยให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล โดยจะให้ระยะเปลี่ยนผ่าน 60 วันสำหรับสินค้าที่นำเข้าหรือผลิตก่อนวันบังคับใช้
ด้านผู้เชี่ยวชาญ Michael McCann ซึ่งเคยร่วมงานกับ Center for Safety in the Arts ให้ความเห็นว่า การนำมาตรฐาน ASTM D-4236 มาใช้จะช่วยลดความเสี่ยงทางสุขภาพในชุมชนศิลปินและผู้บริโภค หากมีการอบรมและให้ข้อมูลประกอบการใช้ที่เพียงพอ
ผลกระทบต่อผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้บริโภค
มาตรการดังกล่าวคาดว่าจะส่งผลให้ผู้ผลิตต้องปรับฉลากและจัดเตรียมเอกสารความปลอดภัยเพิ่มเติม ผู้นำเข้าจะต้องแสดงหลักฐานการทดสอบหรือการประเมินความเสี่ยง ขณะที่ผู้บริโภคและศิลปินจะได้รับข้อมูลที่ชัดเจนขึ้นเกี่ยวกับความเสี่ยงและวิธีการใช้สีอย่างปลอดภัย
ข้อกำหนดสำคัญ (สรุป)
- การติดฉลากตามเกณฑ์ ASTM D-4236 บนบรรจุภัณฑ์สีที่เข้าข่าย
- จัดเตรียม Safety Data Sheet (SDS) เป็นภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
- ระยะเวลาเปลี่ยนผ่าน 60 วันสำหรับสินค้าที่มีในสต็อกก่อนวันบังคับใช้
- มีโทษ/มาตรการสำหรับผู้ไม่ปฏิบัติตาม ซึ่งคมส. จะประกาศรายละเอียดภายหลัง
ข้อควรระวังในการใช้สารเคมีในสีสำหรับศิลปิน
คมส. และผู้เชี่ยวชาญแนะนำแนวปฏิบัติดังนี้:
- อ่านฉลากและ SDS ก่อนใช้งานทุกครั้ง—ตรวจสอบสารที่อาจเป็นอันตราย เช่น สารระเหย สารตะกั่ว หรือสารก่อมะเร็ง
- ใช้ในบริเวณที่มีการระบายอากาศเพียงพอ และสวมอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (ถุงมือ หน้ากาก/Respirator ตามความเหมาะสม แว่นตาป้องกัน)
- หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารหรือดื่มในพื้นที่ทำงาน และล้างมือหลังการใช้งาน
- จัดเก็บสีและสารเคมีให้ห่างจากเด็ก สัตว์เลี้ยง และแหล่งความร้อน
- การกำจัดวัสดุศิลปะต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของท้องถิ่น—อย่าเทลงท่อระบายน้ำหากมีสารอันตราย ให้รวบรวมและส่งไปกำจัดตามศูนย์รับกำจัดของเสียอันตราย
- เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่ติดฉลากตาม ASTM D-4236 และขอ SDS จากผู้ขายเมื่อไม่แน่ใจ
ต่อจากนี้ และช่องทางสอบถาม
คมส. แจ้งว่าจะเปิดรับฟังความเห็นจากผู้ประกอบการและองค์กรที่เกี่ยวข้องภายใน 30 วันก่อนประกาศรายละเอียดบทลงโทษและกระบวนการตรวจสอบ จึงแนะนำให้ผู้ประกอบการเตรียมเอกสารการประเมินผลิตภัณฑ์และปรับฉลากให้สอดคล้องก่อนวันบังคับใช้
ผู้ที่ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมหรือเอกสารตัวอย่างสามารถติดตามประกาศอย่างเป็นทางการจากคมส. และเว็บไซต์กระทรวงที่เกี่ยวข้อง
หมายเหตุ: รายงานนี้สรุปเหตุการณ์การตัดสินใจของคมส. ที่มีการประกาศภายในเดือนตุลาคม 2025 และกำหนดให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 ธันวาคม 2025 ซึ่งรวมข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับมาตรฐาน ASTM D-4236 และคำแนะนำด้านความปลอดภัยสำหรับผู้ใช้และผู้ประกอบการ
